Đại dịch COVID-19 tại Việt Nam

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Đại dịch COVID-19 tại Việt Nam
COVID-19 Pandemic Cases in Vietnam.svg
Bản đồ các tỉnh và thành phố theo số ca nhiễm COVID-19 được xác nhận (tính đến ngày 30 tháng 04 năm 2021):
  1–9
  10–99
  100–299
  300–499
  trên 500
Dịch bệnhCOVID-19
Chủng virusSARS-CoV-2
Vị tríViệt Nam
Trường hợp đầu tiênThành phố Hồ Chí Minh
Ngày đến23 tháng 1 năm 2020; &0000000000000001.0000001 năm, &0000000000000100.000000100 ngày
Nguồn gốcVũ Hán, Hồ Bắc, Trung Quốc
Trường hợp xác nhận2.962
Trường hợp hiện tại328
Phục hồi2.595[a]
Tử vong
35[b]
Tính đến 18 giờ ngày 02 tháng 05 năm 2021[1]
Trang web chính thức

Đại dịch COVID-19 do virus SARS-CoV-2 gây ra có trường hợp nhiễm bệnh đầu tiên tại Việt Nam vào ngày 23 tháng 1 năm 2020.[2] Việc cách ly, theo dõi và hạn chế người từ vùng dịch, đóng cửa biên giới, triển khai việc khai báo y tế đã diễn ra. Các hoạt động "tập trung đông người", đi lại, buôn bán tại các địa phương bị hạn chế. Một số nơi thực hiện đo thân nhiệt, trang bị chất sát khuẩn, phát khẩu trang miễn phí và siết chặt kiểm soát.[3][4] Kinh tế, xã hội bị ảnh hưởng bởi đại dịch.

Dịch tễ[sửa | sửa mã nguồn]


COVID-19 tại Việt Nam  ()
     Tử vong        Hồi phục        Đang điều trị

Thg 1 Thg 1 Thg 2 Thg 2 Thg 3 Thg 3 Thg 4 Thg 4 Thg 5 Thg 5 15 ngày cuối 15 ngày cuối

Ngày
Ca nhiễm
Tử vong
2020-12-31
1.465(n.a.) 35(n.a.)
2021-01-01
1.474(+0,61%) 35(=)
2021-01-02
1.482(+0,54%) 35(=)
2021-01-03
1.494(+0,81%) 35(=)
2021-01-04
1.497(+0,2%) 35(=)
2021-01-05
1.504(+0,47%) 35(=)
2021-01-06
1.505(+0,07%) 35(=)
2021-01-07
1.509(+0,27%) 35(=)
2021-01-08
1.512(+0,2%) 35(=)
2021-01-09
1.513(+0,07%) 35(=)
2021-01-10
1.514(+0,07%) 35(=)
2021-01-11
1.515(+0,07%) 35(=)
2021-01-12
1.520(+0,33%) 35(=)
2021-01-13
1.521(+0,07%) 35(=)
2021-01-14
1.531(+0,66%) 35(=)
2021-01-15
1.536(+0,33%) 35(=)
2021-01-16
1.537(+0,07%) 35(=)
1.537(=) 35(=)
2021-01-18
1.539(+0,13%) 35(=)
2021-01-19
1.540(+0,06%) 35(=)
2021-01-20
1.544(+0,26%) 35(=)
2021-01-21
1.546(+0,13%) 35(=)
2021-01-22
1.548(+0,13%) 35(=)
1.548(=) 35(=)
2021-01-25
1.549(+0,06%) 35(=)
2021-01-26
1.551(+0,13%) 35(=)
1.551(=) 35(=)
2021-01-28
1.642(+5,9%) 35(=)
2021-01-29
1.657(+0,91%) 35(=)
2021-01-30
1.767(+6,6%) 35(=)
2021-01-31
1.817(+2,8%) 35(=)
2021-02-01
1.850(+1,8%) 35(=)
2021-02-02
1.882(+1,7%) 35(=)
2021-02-03
1.911(+1,5%) 35(=)
2021-02-04
1.957(+2,4%) 35(=)
2021-02-05
1.976(+0,97%) 35(=)
2021-02-06
1.981(+0,25%) 35(=)
2021-02-07
2.001(+1%) 35(=)
2021-02-08
2.050(+2,4%) 35(=)
2021-02-09
2.069(+0,93%) 35(=)
2021-02-10
2.091(+1,1%) 35(=)
2021-02-11
2.140(+2,3%) 35(=)
2021-02-12
2.142(+0,09%) 35(=)
2021-02-13
2.195(+2,5%) 35(=)
2021-02-14
2.228(+1,5%) 35(=)
2021-02-15
2.269(+1,8%) 35(=)
2021-02-16
2.311(+1,9%) 35(=)
2021-02-17
2.329(+0,78%) 35(=)
2021-02-18
2.347(+0,77%) 35(=)
2021-02-19
2.362(+0,64%) 35(=)
2021-02-20
2.368(+0,25%) 35(=)
2021-02-21
2.383(+0,63%) 35(=)
2021-02-22
2.392(+0,38%) 35(=)
2021-02-23
2.401(+0,38%) 35(=)
2021-02-24
2.412(+0,46%) 35(=)
2021-02-25
2.420(+0,33%) 35(=)
2021-02-26
2.426(+0,25%) 35(=)
2021-02-27
2.432(+0,25%) 35(=)
2021-02-28
2.448(+0,66%) 35(=)
2021-03-01
2.461(+0,53%) 35(=)
2021-03-02
2.472(+0,45%) 35(=)
2021-03-03
2.482(+0,4%) 35(=)
2021-03-04
2.488(+0,24%) 35(=)
2021-03-05
2.494(+0,24%) 35(=)
2021-03-06
2.507(+0,52%) 35(=)
2021-03-07
2.512(+0,2%) 35(=)
2021-03-08
2.524(+0,48%) 35(=)
2021-03-09
2.526(+0,08%) 35(=)
2021-03-10
2.529(+0,12%) 35(=)
2021-03-11
2.533(+0,16%) 35(=)
2021-03-12
2.550(+0,67%) 35(=)
2021-03-13
2.553(+0,12%) 35(=)
2021-03-14
2.554(+0,04%) 35(=)
2021-03-15
2.557(+0,12%) 35(=)
2021-03-16
2.560(+0,12%) 35(=)
2021-03-17
2.567(+0,27%) 35(=)
2021-03-18
2.570(+0,12%) 35(=)
2021-03-19
2.571(+0,04%) 35(=)
2021-03-20
2.572(+0,04%) 35(=)
2.572(=) 35(=)
2021-03-22
2.575(+0,12%) 35(=)
2021-03-23
2.576(+0,04%) 35(=)
2021-03-24
2.576(=) 35(=)
2021-03-25
2.579(+0,12%) 35(=)
2021-03-26
2.586(+0,27%) 35(=)
2021-03-27
2.586(=) 35(=)
2021-03-28
2.591(+0,19%) 35(=)
2021-03-29
2.594(+0,12%) 35(=)
2021-03-30
2.594(=) 35(=)
2021-03-31
2.603(+0,35%) 35(=)
2021-04-01
2.617(+0,54%) 35(=)
2021-04-02
2.620(+0,11%) 35(=)
2021-04-03
2.626(+0,23%) 35(=)
2021-04-04
2.631(+0,19%) 35(=)
2021-04-05
2.637(+0,23%) 35(=)
2021-04-06
2.648(+0,42%) 35(=)
2021-04-07
2.659(+0,42%) 35(=)
2021-04-08
2.668(+0,34%) 35(=)
2021-04-09
2.683(+0,56%) 35(=)
2021-04-10
2.692(+0,34%) 35(=)
2021-04-11
2.693(+0,04%) 35(=)
2021-04-12
2.705(+0,45%) 35(=)
2021-04-13
2.714(+0,33%) 35(=)
2021-04-14
2.733(+0,7%) 35(=)
2021-04-15
2.758(+0,91%) 35(=)
2021-04-16
2.772(+0,51%) 35(=)
2021-04-17
2.781(+0,32%) 35(=)
2021-04-18
2.784(+0,11%) 35(=)
2021-04-19
2.791(+0,25%) 35(=)
2021-04-20
2.801(+0,36%) 35(=)
2021-04-21
2.806(+0,18%) 35(=)
2021-04-22
2.816(+0,36%) 35(=)
2021-04-23
2.830(+0,5%) 35(=)
2021-04-24
2.833(+0,11%) 35(=)
2021-04-25
2.843(+0,35%) 35(=)
2021-04-26
2.852(+0,32%) 35(=)
2021-04-27
2.857(+0,18%) 35(=)
2021-04-28
2.865(+0,28%) 35(=)
2021-04-29
2.910(+1,6%) 35(=)
2021-04-30
2.928(+0,62%) 35(=)
2021-05-01
2.942(+0,48%) 35(=)
2021-05-02
2.962(+0,68%) 35(=)
Nguồn: Tổng hợp từ ()
Số ca nhiễm theo tỉnh thành tại Việt Nam
Tỉnh thành[c] Ca
nhiễm
Đang
điều trị
Hồi
phục
Tử
vong[d]
52 tỉnh thành 2.962 328 2.595 35
Hải Dương 765 0 765 0
Đà Nẵng 486 44 408 31
Hà Nội 263 20 242 0
TP. Hồ Chí Minh 261 28 233 0
Khánh Hòa 131 44 87 0
Quảng Nam 118 10 105 3
Bà Rịa – Vũng Tàu 104 23 81 0
Quảng Ninh 88 11 77 0
Bạc Liêu 52 0 52 0
Bình Dương 44 0 44 0
Thái Bình 43 5 38 0
Hưng Yên 39 4 35 0
Kiên Giang 38 19 19 0
Tây Ninh 37 3 34 0
Ninh Bình 36 3 33 0
Cần Thơ 31 21 10 0
Phú Yên 29 2 27 0
Bắc Ninh 28 9 19 0
Đồng Tháp 28 0 28 0
Bắc Giang 27 4 23 0
Gia Lai 27 0 27 0
Vĩnh Phúc 27 8 19 0
Hòa Bình 26 3 23 0
Thanh Hóa 24 0 24 0
Đồng Nai 23 1 22 0
Bến Tre 20 18 2 0
Hà Nam 20 12 8 0
Nam Định 19 4 15 0
Ninh Thuận 12 4 8 0
Bình Thuận 10 0 10 0
Hải Phòng 9 0 9 0
Cà Mau 8 4 4 0
Long An 8 2 6 0
Quảng Trị 8 1 6 1
Trà Vinh 8 0 8 0
Hà Tĩnh 7 3 4 0
Vĩnh Long 7 0 7 0
Quảng Ngãi 6 0 6 0
Tiền Giang 6 1 5 0
Thái Nguyên 5 3 2 0
Yên Bái 5 5 0 0
Lạng Sơn 4 0 4 0
Nghệ An 4 4 0 0
An Giang 3 3 0 0
Đắk Lắk 3 0 3 0
Điện Biên 3 0 3 0
Phú Thọ 3 0 3 0
Hà Giang 2 0 2 0
Lào Cai 2 0 2 0
Sóc Trăng 2 2 0 0
Thừa Thiên – Huế 2 0 2 0
Lai Châu 1 0 1 0
Tính đến ngày 3 tháng 5 năm 2021
Nguồn: Tổng hợp từ
Biểu đồ tổng số ca xác nhận, đang điều trị và hồi phục
(tính từ 1/1/2021)

Nguồn:
()

Các khoảng thời gian của đại dịch COVID-19 tại Việt Nam[5][6][7][8]
# Thời gian Số ca nhiễm Mô tả
1 23/1-25/2/2020 16 Các ca nhiễm có lịch sử di chuyển qua Trung Quốc.
2 6-19/3/2020 69 Virus lây lan toàn cầu, những ca nhiễm từ các quốc gia khác nhưng vẫn "dễ dàng" truy tìm nguồn gốc và cách ly.
3 20/3-21/4/2020 183 Phát hiện ca nhiễm lây lan cộng đồng không truy được nguồn gốc ở Hà Nội và TP.HCM. Khởi động giãn cách xã hội nhiều cấp trên toàn quốc.
4 22/4-24/7/2020 145 Dịch bệnh được kiểm soát, việc chống dịch "dài hơi và căn cơ hơn" đồng thời phát triển kinh tế xã hội.
5 25/7-6/9/2020 636 Bùng phát các ca nhiễm lây lan cộng đồng tại Đà Nẵng, tái khởi động các biện pháp giãn cách xã hội tại các địa phương là tâm dịch.
6 7/9/2020-27/1/2021 502 Dịch bệnh được kiểm soát, việc chống dịch "dài hơi và căn cơ hơn" đồng thời thực hiện giãn cách xã hội.
7 28/1/2021-21/3/2021 1.021 Bùng phát các ca nhiễm cộng đồng tại Hải Dương, lây lan mạnh ra các tỉnh thành khác. Tái khởi động các biện pháp giãn cách xã hội tại các địa phương là tâm dịch.
8 22/3/2021-nay 350+ Dịch bệnh được kiểm soát, việc chống dịch quán triệt tinh thần 5K + vaccine, tránh để dịch chồng dịch.

2020[sửa | sửa mã nguồn]

Những ca bệnh đầu tiên đều truy tìm được nguồn gốc và cách ly, xuất hiện từ 23 tháng 1 đến 19 tháng 3. Hai trường hợp xác nhận nhiễm bệnh đầu tiên đã nhập vào bệnh viện Chợ Rẫy, Thành phố Hồ Chí Minh, gồm một nam Trung Quốc 66 tuổi (#1) đi từ Vũ Hán đến Hà Nội để thăm con trai sống ở Việt Nam, và con trai 28 tuổi (#2), người bị cho là đã bị lây bệnh từ cha mình khi họ gặp gỡ tại Nha Trang. Vào ngày 1 tháng 2, một nữ 25 tuổi (#6) được xác định nhiễm virus corona tại tỉnh Khánh Hòa. Đây là nhân viên tiếp tân và đã tiếp xúc với trường hợp #1 và 2.[9] Đây là trường hợp truyền nhiễm nội địa đầu tiên tại Việt Nam, sau đó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc công bố dịch tại Việt Nam[10] và ra quyết định thắt chặt biên giới, thu hồi giấy phép hàng không và hạn chế thị thực.[11][12] Tối ngày 19 tháng 3, tổng số bệnh nhân trên cả nước lên 85.[13]

Cuối tháng 3, xuất hiện các ca lây lan trong cộng đồng. Chiều 20 tháng 3, Bộ Y tế công bố 2 BN COVID-19 thứ 86 và 87 là 2 nữ điều dưỡng Bệnh viện (BV) Bạch Mai (Hà Nội) với tiền sử dịch tễ không cho thấy nguồn lây khi cả hai không có lịch sử tiếp xúc với các BN COVID-19.[14] Việt Nam tạm dừng nhập cảnh đối với tất cả người nước ngoài từ 0 giờ ngày 22 tháng 3, đồng thời thực hiện cách ly tập trung 14 ngày đối với mọi trường hợp nhập cảnh. Từ 0 giờ ngày 1 tháng 4, Việt Nam thực hiện giãn cách toàn xã hội trong vòng 15 ngày.[15] Cùng ngày, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc công bố dịch COVID-19 trên phạm vi cả nước.[16] Các biện pháp kiểm soát đã giúp Việt Nam có 99 ngày không có ca lây nhiễm trong cộng đồng cho đến ngày 25 tháng 7, khi Bộ Y tế công bố ca nhiễm thứ 416 tại Đà Nẵng nhưng không truy được nguồn lây,[17] cùng các ca nhiễm mới xuất hiện.[18] Ngày 28 tháng 7, Thành phố Đà Nẵng bắt đầu thực hiện giãn cách xã hội.[19] Từ ngày 31 tháng 7, Việt Nam bắt đầu xác nhận những ca tử vong đầu tiên.[20][21]

Từ ngày 7 tháng 9, dịch bệnh tiếp tục kiểm soát tốt, hoạt động của máy bay, tàu lửa, ô tô đi, đến Đà Nẵng được khôi phục.[22] Đà Nẵng nới lỏng cách ly xã hội từ ngày 11 tháng 9.[23] Ngày 24 tháng 9, Thủ tướng ra Công điện yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục phòng, chống dịch bệnh COVID-19 để duy trì vững chắc thành quả phòng, chống dịch, tạo cơ sở thúc đẩy các hoạt động phục hồi, phát triển nền kinh tế, bảo vệ sức khỏe nhân dân.[24] Ngày 2 tháng 10, quyền Bộ trưởng Nguyễn Thanh Long ban hành Chỉ thị số 21 về việc tăng cường các biện pháp phòng, chống dịch COVID-19.[25] Một vài ca nhiễm cộng đồng lẻ tẻ vào tháng 11 và 12,[26][27] tuy nhiên, tình hình nhanh chóng được kiểm soát.

2021[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 27 tháng 1, Bộ Y tế Việt Nam nhận được thông tin một nữ công nhân người Việt Nam đã xác định dương tính với COVID-19 khi nhập cảnh vào Nhật Bản, được cơ quan y tế Nhật Bản nhận định người này mắc biến chủng mới của Anh. Sáng ngày 28 tháng 1, Bộ Y tế Việt Nam công bố bệnh nhân 1552 tại Hải Dương có tiếp xúc với người này, cũng như báo động về khả năng lây lan mới. Cũng trong sáng ngày 28/1, bệnh nhân 1553 cũng được xác nhận lây nhiễm cộng đồng tại Quảng Ninh. Ngay lập tức, hai tỉnh trên được nâng mức báo động, Hải Dương giãn cách xã hội từ 12h trưa sau khi có 72 ca nhiễm cộng đồng,[28] kết thúc 55 ngày không lây nhiễm cộng đồng ở Việt Nam.[29] Tính từ 18h ngày 27/1 đến 18h ngày 28/1, 91 ca nhiễm mới được phát hiện đều có yếu tố dịch tễ liên quan đến nữ công nhân nhập cảnh vào Nhật Bản và 2 bệnh nhân 1552, 1553.[30] Các ca này xuất hiện ở Hải Dương, Quảng Ninh, Bắc Ninh, Hải Phòng và Hà Nội, ghi nhận trong vòng 24h có số lượng ca nhiễm phát hiện được nhiều nhất kể từ khi đại dịch COVID-19 xuất hiện tại Việt Nam. Hải Dương cách ly xã hội toàn tỉnh từ 16 tháng 2 đến hết 2 tháng 3.[31][32]

Ngày 6 tháng 2, một nhân viên giám sát chất xếp hàng hóa ở sân bay Tân Sơn Nhất được công bố là bệnh nhân thứ 1979, BN này được cho là không phải nguồn lây của cụm dịch ở TPHCM. Từ ca nhiễm này đến ngày 10 tháng 2, phát hiện ít nhất ba chuỗi lây nhiễm và 18 ca khác được Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Trường Sơn đánh giá là "tình huống nảy sinh bất ngờ" do chưa rõ đường lây nhiễm.[33] Trong bối cảnh này, từ 12h ngày 9 tháng 2, TPHCM yêu cầu dừng các dịch vụ không thiết yếu.[34]

Để sử dụng cho nhu cầu cấp bách trong phòng, chống dịch COVID-19, Bộ Y tế đã đồng ý nhập khẩu 204.000 liều vaccine phòng COVID-19 đầu tiên[35] và việc tiêm vaccine Covid-19 được bắt đầu từ ngày 8 tháng 3.[36]

Kiểm soát[sửa | sửa mã nguồn]

Phản ứng từ chính quyền[sửa | sửa mã nguồn]

Khai báo y tế tại Ga Sài Gòn.
Một khu cách ly tập trung tại Việt Nam

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chỉ đạo các biện pháp ngăn chặn và chống lại sự lây lan của bệnh sang Việt Nam, cũng như cảnh báo công dân Việt Nam tránh đến các khu vực có dịch.[37] Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên nói rằng Việt Nam đã cân nhắc việc đóng cửa biên giới với Trung Quốc như là một biện pháp đối phó cần thiết. Tại buổi họp báo ngày 25 tháng 2 diễn ra tại Trung tâm báo chí Thành phố Hồ Chí Minh, Phó vụ trưởng Vụ Truyền thông Thi đua và Khen Thưởng (Bộ Y tế), Vũ Mạnh Cường khẳng định Việt Nam công khai, minh bạch và không giấu dịch.[38][39] Theo cuộc họp của Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch bệnh COVID-19 sáng 11 tháng 3, Việt Nam đơn phương tạm ngừng miễn thị thực với công dân 8 nước châu Âu: Đan Mạch, Na Uy, Phần Lan, Thụy Điển, Anh, Đức, Pháp và Tây Ban Nha từ 0 giờ ngày 12 tháng 3 năm 2020[40] và thúc đẩy việc sử dụng khẩu trang với hành khách di chuyển bằng đường hàng không.[41] Từ ngày 7 tháng 3, du khách bắt buộc phải khai báo y tế khi nhập cảnh Việt Nam.[42] Từ ngày 10 tháng 3 năm 2020, Việt Nam thực hiện khai báo sức khỏe toàn dân để kiểm soát dịch bệnh một cách tổng thể. Thông tin khai báo bị quản lý chặt, chỉ phục vụ chống dịch, không dùng vào mục đích khác.[43][44][45] Từ ngày 21 tháng 3 năm 2020, hành khách di chuyển bằng tàu hỏa, máy bay, xe khách trong nước phải khai báo y tế điện tử.[46]

Các hoạt động tập trung đông người tại các địa phương bị hạn chế, đồng thời một số nơi thực hiện đo thân nhiệt, trang bị chất sát khuẩn, phát khẩu trang miễn phí, siết chặt kiểm soát nhằm giảm thiểu rủi ro lây nhiễm trong cộng đồng như lập các chốt chặn giao thông ở cửa ngõ của mỗi tỉnh; đóng cửa các hàng quán; thiết lập buồng khử khuẩn;[47] lập tổ chống dịch.[68][69] Một số nơi thực hiện khử trùng hoặc hạn chế việc đi lại của người dân.[70] Những chuyến bay đón công dân từ các vùng dịch về nước đã được thực hiện.[71] Việc di chuyển giữa các tỉnh thành bị kiểm soát chặt chẽ.[72] Theo chỉ đạo của Thủ tướng, để chủ động phòng, chống dịch COVID-19 lây lan trong cộng đồng, từ ngày 16 tháng 3 năm 2020, người dân phải thực hiện nghiêm việc đeo khẩu trang tại các nơi công cộng có tập trung đông người như tại siêu thị, sân bay, nhà ga, bến xe, trên các phương tiện giao thông công cộng..., đồng thời giao 2 bộ Công thương và Y tế chỉ đạo bảo đảm sản xuất, cung ứng khẩu trang bảo đảm chất lượng đáp ứng nhu cầu sử dụng của nhân dân.[73][74]

Ngày 31 tháng 3 năm 2020, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 16 về thực hiện các biện pháp cấp bách phòng, chống dịch COVID-19. Theo đó, thực hiện cách ly toàn xã hội trong vòng 15 ngày, kể từ 0 giờ ngày 1 tháng 4 năm 2020 trên phạm vi toàn quốc, bị xem là một biện pháp cao hơn để phòng chống dịch bệnh nhưng không phải là phong tỏa toàn quốc.[15][75][76] Chỉ thị này yêu cầu mọi người ở nhà, chỉ ra đường trong trường hợp thật sự cần thiết như mua thực phẩm, thuốc men, cấp cứu. Trong khi đó, các nhà máy, cơ sở sản xuất, kinh doanh dịch vụ, hàng hóa thiết yếu vẫn được hoạt động, các trường hợp khẩn cấp khác đều tạm dừng; thực hiện nghiêm chỉnh việc giữ khoảng cách tối thiểu 2 mét khi giao tiếp; không tập trung quá 2 người ngoài phạm vi công sở, trường học, bệnh viện và tại nơi công cộng.[77][78] Ngày 18 tháng 4, ứng dụng Bluezone ra mắt nhằm truy vết tiếp xúc và cảnh báo người nhiễm COVID-19.[79] Ứng dụng được sử dụng rộng rãi tại Việt Nam từ tháng 8[80]

Xét nghiệm[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 7 tháng 2 năm 2020, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương công bố đã nuôi cấy và phân lập virus corona mới SARS-CoV-2.[81][82][83] Việt Nam được cho là 1 trong 4 quốc gia đầu tiên trên thế giới phân lập và nuôi cấy chủng virus này.[84][85] Đầu tháng 4, nhóm nhà khoa học tại Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương đã phân lập thêm một nhánh virus SARS-CoV-2 khác từ những bệnh nhân trở về từ châu Âu. Phó giáo sư, Tiến sĩ Lê Quỳnh Mai, Phó Viện trưởng Vệ sinh Dịch tễ Trung ương, cho biết virus gây COVID-19 đã tiến hóa thành các nhánh. Ba nhánh đã bị ghi trên thế giới. Việt Nam ghi nhận và phân lập hai nhánh virus khác nhau, một là nhánh trên các bệnh nhân về nước từ Vũ Hán vào tháng 2 và hai là nhánh ở các bệnh nhân trở từ châu Âu vào tháng 3.[85][86]

Theo báo Lao Động, Việt Nam đã chế tạo ít nhất 2 bộ sinh phẩm xét nghiệm COVID-19, tính đến ngày 18 tháng 3 năm 2020.[87][88] Một nghiên cứu cũng bị tiến hành bởi Trường Đại học Bách Khoa.[89] Ngày 3 tháng 3, PGS.TS Đồng Văn Quyền, Phó Viện trưởng Viện Công nghệ sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, trưởng nhóm nghiên cứu, công bố hoàn thành việc nghiên cứu và phát triển một bộ sinh phẩm phát hiện SARS-CoV-2, dựa trên kỹ thuật RT-PCR và realtime RT-PCR.[89][90] Đội nghiên cứu đã tiến hành thử nghiệm và đánh giá độ nhạy, cũng như đặc hiệu của bộ xét nghiệm trên nhóm virus gây bệnh hô hấp ở người (không phải nhóm virus corona), do Viện Y học dự phòng Quân đội và Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cung cấp các mẫu chuẩn để kiểm tra bộ sinh phẩm có bị dương tính giả hay không. Kết quả cho thấy độ nhạy thử nghiệm trong phòng thí nghiệm so sánh với bộ sinh phẩm của Tổ chức Y tế Thế giới cho kết quả tương đương.[90] Ngày 5 tháng 3, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố kết quả nghiên cứu bộ sinh phẩm phát hiện SARS-CoV-2, do Học viện Quân y và Công ty cổ phần Công nghệ Việt Á thực hiện.[91] Ngày 4 tháng 3, Bộ Y tế cấp phép (số đăng ký tạm thời) cho bộ xét nghiệm này.[92] Bộ sinh phẩm này cũng sử dụng kỹ thuật RT-PCR và realtime RT-PCR như bộ xét nghiệm trên. Công suất chế tạo là 10.000 bộ mỗi ngày và thời gian phát hiện virus trong vòng 2 giờ.[91] Sau khi bị Bộ Y tế cấp phép và sản xuất đại trà bộ thử virus do Học viện Quân y và Công ty Cổ phần công nghệ Việt Á nghiên cứu, 20 quốc gia đã đặt mua. Trong đó 4 nước đầu tiên sẽ bị Việt Nam xuất khẩu sang là Malaysia, Iran, Phần Lan và Ukraina, tính đến ngày 17 tháng 3 năm 2020.[93][94] Đến ngày 27 tháng 4 năm 2020, tại cuộc họp Ban Chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch bệnh COVID-19, đại diện Bộ Y tế cho hay Việt Nam đã nghiên cứu phương pháp xét nghiệm kháng thể (xét nghiệm nhanh). Về phương pháp này, hiện chỉ Hà Nội đang áp dụng, tuy nhiên lại do Hàn Quốc chế tạo. Việc sản xuất thành công loại sinh phẩm này giúp Việt Nam làm chủ cả hai phương pháp xét nghiệm COVID-19, đồng thời thay thế các loại sinh phẩm tương tự của nước ngoài, chủ động trong việc sử dụng cả hai phương pháp PCR phát hiện gen virus và xét nghiệm nhanh tìm kháng thể nhằm kịp thời sàng lọc, sớm phát hiện người mắc COVID-19.[95][96]

Tính đến ngày 10/8, Bộ Y tế đã cấp phép cho 70 đơn vị được thực hiện xét nghiệm khẳng định COVID-19[97].

Điều trị[sửa | sửa mã nguồn]

Phương pháp mấu chốt trong điều trị COVID-19 ở Việt Nam được cho là tạo môi trường thông thoáng khí, không sử dụng điều hòa và thường xuyên khử khuẩn.[98] Bên cạnh đó, việc điều trị các triệu chứng lâm sàng kết hợp với vật lý trị liệu cùng một chế độ dinh dưỡng phù hợp và ổn định tâm lý người bệnh cũng góp phần trong việc chữa trị.[99][100] Việc điều trị bệnh nhân dựa theo phác đồ điều trị của Bộ Y tế và những khuyến cáo mới nhất theo hướng dẫn của Tổ chức Y tế thế giới, tập trung chính vào việc điều trị suy hô hấp, oxy liệu pháp và đích oxy máu; theo dõi bệnh nhân cẩn thận vào ngày thứ 7-10 của bệnh.[101] Với các trường hợp nặng, thì tùy theo tình trạng bệnh nhân, các bác sĩ sẽ sử dụng một số phương pháp can thiệp như thở oxy, đặt máy thở, đến tim phổi nhân tạo, kết hợp kháng virus và kháng sinh.[102] Một số loại thuốc kháng virus cũng bị xem xét khi có đủ các bằng chứng chứng minh là hiệu quả. Theo Bộ Y tế, người bệnh có 2 mẫu thử nghiệm âm tính liên tiếp (cả dịch tỵ hầu và dịch họng) cách nhau ít nhất 24 giờ có thể được công bố khỏi bệnh. Người bệnh phải tự cách ly ở nhà 14 ngày sau đó khi xuất viện.[101] Phương pháp chiết tách huyết tương từ người khỏi bệnh để điều trị cho bệnh nhân nặng cũng bị tính đến.[103]

Cuối tháng 7, đầu tháng 8 năm 2020, sau khi Đà Nẵng ghi nhận những ca mắc mới trong cộng đồng, Bộ Y tế đã tiến hành lấy mẫu xét nghiệm và giải mã trình tự gen. Kết quả cho thấy đây là chủng mới đột biến, có tỉ lệ lây nhiễm cao hơn.[104] Bộ Y tế sau đó công bố phác đồ điều trị mới, trong đó phân loại bệnh nhân theo 5 cấp lâm sàng. Từ "không có triệu chứng lâm sàng" đến "nguy kịch và gặp các biến chứng". Phác đồ mới cũng yêu cầu bệnh nhân phải có 3 lần xét nghiệm âm tính mới được xuất viện.[105]

Chương trình tiêm chủng[sửa | sửa mã nguồn]

Việc tiêm vaccine COVID-19 được bắt đầu từ ngày 8 tháng 3, 2021.[36]


Biều đồ đường

Biều đồ cột

Số tiêm chủng (đến ngày 3 tháng 5 năm 2021)
Số liều đã tiêm[106] 532.247
+6.143
Tổng dân số[107] 97.580.000
Ít nhất một liều Trên 100 người Hoàn thành tiêm chủng
532.247 0,55

   

0

Đánh giá[sửa | sửa mã nguồn]

Theo khảo sát tháng 3.2020, Việt Nam là quốc gia có độ hài lòng cao nhất thế giới về phản ứng của chính phủ đối với dịch bệnh (tiếp theo là Argentina (61%), Áo (58%), Singapore (57%), Trung Quốc (56%), Nam Phi (56%)).[108][109] Một khảo sát của tạp chí Forbes đánh giá mức độ tín nhiệm của người dân với chính phủ lên đến 89%, dẫn đầu trong danh sách các quốc gia được khảo sát.[110] Trên The Diplomat, hai tác giả Minh Vu và Bich T. Tran phân tích: "Trong khi Hàn QuốcĐài Loan có đủ khả năng xét nghiệm diện rộng, Việt Nam thiếu các nguồn lực và thay vào đó chọn cách phòng ngừa có chọn lọc nhưng chủ động. Bất chấp bản chất vi phạm [quyền công dân] của những phản ứng này, yếu tố cơ bản tạo nên thành công của chính phủ Việt Nam là huy động chủ nghĩa dân tộc Việt Nam khi đóng khung virus như giặc ngoại xâm. Bằng cách minh bạch và chủ động truyền thông với công chúng, chính phủ đã có được tín nhiệm và duy trì niềm tin trước công chúng".[111] Hiệp hội công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) cho rằng công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam hầu như không đáp ứng được các yêu cầu chuyển giao trước làn sóng FDI rời Trung Quốc hậu đại dịch COVID-19 với ba lý do chính: quy mô doanh nghiệp Việt Nam nhỏ, số lượng doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ đạt yêu cầu về chất lượng rất ít, và khó cạnh tranh về giá so với Trung Quốc.[112]

Một số hãng thông tấn, tòa soạn báo chí quốc tế đã phân tích sự "thành công" của Việt Nam trong việc đối phó dịch khi bối cảnh "có hệ thống chăm sóc sức khỏe yếu và ngân sách thấp cùng tình trạng dân số đông giáp biên giới với Trung Quốc".[113][114][115] Do không có khả năng xét nghiệm diện rộng theo kiểu chống dịch của Hàn Quốc, Việt Nam thực hiện chính sách kiểm dịch cách ly nghiêm ngặt 14 ngày và truy dấu những người tiếp xúc với virus; thay vì phụ thuộc vào y học và công nghệ, bộ máy an ninh nhà nước Việt Nam đã áp dụng một hệ thống giám sát công khai rộng rãi cùng với một lực lượng quân đội được [công chúng] tôn trọng triển khai tốt.[113]

Tổ chức Diễn đàn Kinh tế thế giới (WEF) nhìn nhận "[Việt Nam có] cơ chế quốc gia độc đảng và lực lượng an ninh–quân đội hùng hậu tổ chức tốt đã giúp đưa ra những quyết định nhanh chóng. Việt Nam có một nền văn hóa giám sát mạnh mẽ với những người sẽ thông tin về hàng xóm của họ nếu nghi ngờ có hành động sai trái. "Đây không phải là cách tiếp cận có thể thực hiện được trong các xã hội cởi mở hơn".[116] Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) phân tích lý do vì sao Việt Nam là quốc gia đầu tiên dỡ bỏ lệnh cách ly xã hội. Tổ chức này khẳng định thành công của Việt Nam đến bằng kinh nghiệm của mình với các đợt bùng phát dịch trước đó cộng với việc ưu tiên cho sức khỏe hơn các vấn đề kinh tế cùng với sự giúp đỡ của quân đội, các dịch vụ an ninh công cộng và các tổ chức cơ sở cùng truyền thông hiệu quả và minh bạch.[117] Giám đốc WHO khu vực Tây Thái Bình Dương, Takeshi Kasai, trong một cuộc họp báo cũng "khen ngợi" sự chỉ đạo quyết liệt của chính phủ Việt Nam trong việc thực thi các biện pháp kìm hãm sự lây lan của COVID-19.[118] Tổ chức Y tế thế giới WHO cho rằng 'thành công chống Covid-19 của Việt Nam không phải một đêm mà có' và đánh giá đây là kết quả đầu tư nhiều năm cho hệ thống chống dịch và sự đoàn kết của Việt Nam.[119] Do tụ tập đông người không kiểm soát dẫn đến thảm cảnh Covid-19 đang diễn ra tại Ấn Độ với gần 350 nghìn ca mắc mới mỗi ngày; bệnh viện quá tải, bác sĩ phải rút ống thở người già, nhường cho người trẻ; các bãi thiêu rực lửa ngay thủ đô... là bài học quý cho Việt Nam phòng tránh. [120]

Viện trợ[sửa | sửa mã nguồn]

Chính phủ[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 6 tháng 4 năm 2020, Chính phủ trình Uỷ ban thường vụ Quốc hội thông qua gói an sinh xã hội 62.000 tỉ đồng.[121] Đến ngày 10 tháng 4 năm 2020, Chính phủ chính thức ban hành gói hỗ trợ 62.000 tỉ, hỗ trợ trực tiếp người khó khăn do dịch COVID-19. Việc giải ngân gói hỗ trợ "gặp nhiều khó khăn, chậm trễ vì nhiều nguyên nhân".[122][123][124]

Chính phủ Việt Nam có những biện pháp khác nhau nhằm hỗ trợ người dân, giảm thiểu chi phí khám chữa bệnh và xét nghiệm virus. Ngày 12 tháng 2 năm 2020, tỉnh Vĩnh Phúc có quyết định cách ly toàn xã Sơn Lôi, huyện Bình Xuyên vì số ca mắc ở đây tăng đột biến. Trước tình hình đó, Chính quyền tỉnh đã quyết định hỗ trợ 40.000đ/ngày đối với mỗi người dân trong xã Sơn Lôi trong thời gian bị cách ly, hỗ trợ mức 60.000 đồng/ngày với mỗi hộ dân trong xã bị đưa tới điểm cách ly tập trung.[125] Chính quyền Hà Nội cũng đã quyết định chi cho mỗi người bị cách ly vì COVID-19 số tiền 100.000 đồng/ngày trích từ ngân sách thành phố, đồng thời miễn phí xét nghiệm đối với các trường hợp có tiếp xúc gần với người nhiễm COVID-19.[126] Với các trường hợp bị cách ly, dù là cách ly tập trung hay tại nhà, có nhu cầu khám chữa bệnh, ngoài chi phí đặc trị cho COVID-19 ra thì tất cả các chi phí còn lại của người có thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) sẽ bị BHXH chi trả 100%.[127]

Với khối doanh nghiệp, Chính phủ cũng hỗ trợ tài chính bằng thông tư 01/2020/TT-NHNN[128]. Các doanh nghiệp sẽ bị cơ cấu lại thời gian trả nợ từ khoảng từ 23 tháng 1 đến liền sau ba tháng kể từ ngày công bố hết dịch với số dư nợ gốc và/hoặc lãi phát sinh từ hoạt động cho vay, cho thuê tài chính, hoặc phát sinh từ nghĩa vụ trả nợ gốc.[128][129]

Công đoàn TP.HCM cũng có chính sách hỗ trợ giáo viên trong thời gian nghỉ do dịch COVID-19, đặc biệt cho một số đối tượng như giáo viên nữ đang mang thai, nuôi con nhỏ dưới 12 tháng tuổi hoặc giáo viên (hoặc vợ/chồng/con) bệnh nan y, bệnh hiểm nghèo.[130] Ngày 26 tháng 3 năm 2020, tại cuộc họp trực tuyến giữa Thành ủy, UBND TP.HCM với UBND các quận, huyện, Ban thường vụ Thành ủy TP.HCM đã thảo luận và thống nhất giảm 1/2 thu nhập tăng thêm của toàn bộ cán bộ, công chức trên địa bàn TP trong năm 2020, để hỗ trợ những người lao động mất thu nhập do dịch bệnh COVID-19. Ước tính, việc giảm thu nhập này sẽ đủ để hỗ trợ cho 600.000 lao động, với số tiền 1 triệu đồng/tháng.[131]

Ba thôn ở phường Hải Ninh thuộc huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa vận động người dân ký đơn từ chối nhận tiền từ gói cứu trợ 62 nghìn tỷ đồng,[132] một số hộ khá giả thuộc danh sách hộ cận nghèo ký đơn từ chối nhận hỗ trợ đại dịch,[133] phó Chủ tịch tỉnh Mai Xuân Liêm công điện yêu cầu "cán bộ cơ sở tuyệt đối không được vận động người dân từ chối nhận hỗ trợ".[134] Trong phiên họp thường kì ngày 15 tháng 5, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nêu "chính quyền không được ép dân ký đơn từ chối nhận hỗ trợ".[135]

Tư nhân[sửa | sửa mã nguồn]

Một số mạnh thường quân tổ chức đã cấp phát lương thực, nước uống cho người nghèo bằng các hành động như ATM gạo,[136] siêu thị không đồng,[137] ATM khẩu trang[138]...

Ngày 17 tháng 3, Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức lễ phát động toàn dân ủng hộ phòng, chống dịch COVID-19. Tính đến thời điểm phát động, có hơn 30 cơ quan, đơn vị đã đăng ký ủng hộ với số tiền 235 tỉ đồng. Tại buổi lễ, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc và các đại biểu đã trực tiếp ủng hộ.[139] Đến ngày 1 tháng 4 năm 2020, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam tiếp tục mở thêm một kênh quyên góp mới. Theo đó, ZaloPay sẽ tiếp nhận ủng hộ cho chương trình phòng, chống dịch COVID-19 của UBTƯ MTTQ Việt Nam, đồng thời thực hiện quyên góp tương ứng. Tổng số tiền ZaloPay cam kết đồng hành là 3 tỷ đồng.[140]

Chiều 19 tháng 3, Bộ Thông tin và truyền thông cũng phối hợp với Bộ Y tế, Ban thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hội Chữ thập đỏ Việt Nam tổ chức đợt vận động nhắn tin ủng hộ, đóng góp "Toàn dân ủng hộ phòng, chống dịch bệnh COVID-19" thông qua Cổng thông tin điện tử nhân đạo Quốc gia 1400 - đầu số 1407. Qua tin nhắn, mỗi thuê bao có thể ủng hộ tối thiểu 20.000 đồng, tối đa 2 triệu đồng qua Cổng thông tin điện tử nhân đạo quốc gia.[141] Tính đến hết ngày 9 tháng 4, cả nước đã có 2,2 triệu tin nhắn ủng hộ phòng chống dịch bệnh COVID-19 đến đầu số 1407, với tổng số tiền từ các chủ thuê bao di động đóng góp đạt 133 tỉ đồng.[142]

Một số doanh nhân, người "nổi tiếng" trong và ngoài nước cũng đóng góp về mặt vật chất cùng người dân và chính phủ hỗ trợ chống dịch COVID-19. Trong buổi gặp đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP.HCM vào sáng 20 tháng 3, Johnathan Hạnh Nguyễn đưa ra cam kết ủng hộ 30 tỉ đồng, trong đó có 25 tỉ dùng để chi trả các thiết bị y tế chống COVID-19.[143] Ngoài ra, người này cũng bàn giao một mặt bằng rộng 5000m2 cho ngành y tế để dùng làm khu cách ly.[144] Hai nghệ sĩ là Chi PuHà Anh Tuấn cũng ủng hộ tổng cộng 3 tỉ đồng (riêng Hà Anh Tuấn 2 tỉ) để lắp đặt phòng áp lực âm cũng như mua đồ bảo hộ chống dịch COVID-19. Ca sĩ Min đóng góp cho bệnh viện 10.000 khẩu trang y tế và 500 chai nước rửa tay.[145]

Ngày 3 tháng 4 năm 2020, tập đoàn Vingroup công bố kế hoạch sản xuất máy thở xâm nhập, máy thở không xâm nhập và máy đo nhiệt độ cơ thể. Trong đó, Vingroup cam kết sẽ tặng cho Bộ Y tế 5.000 chiếc máy thở không xâm nhập để kịp thời chống dịch COVID-19.[146][147] Đến ngày 13 tháng 4 năm 2020, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long cho biết một chiếc máy thở do Vingroup sản xuất đã được chuyển đến Bộ Y tế.[148]

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài Lương Thanh Nghị, ngay khi dịch bùng phát tại Trung Quốc và một số nước trong khu vực, cộng đồng người Việt Nam đang sinh sống, học tập và làm việc tại Ba Lan, Séc, Nga... đã quyên góp và vận chuyển về nước gần 80.000 khẩu trang y tế, hàng trăm chai nước sát trùng, bộ quần áo bảo hộ và găng tay y tế để hỗ trợ xã Sơn Lôi, tỉnh Vĩnh Phúc và một số bệnh viện tại Hà Nội phòng, chống dịch. Ngoài hỗ trợ về vật chất, nhiều kiều bào cũng ủng hộ về mặt tài chính với số tiền hàng tỉ đồng.[149][150][151][152]

Từ ngày 25 tháng 8 đến 30 tháng 9 năm 2020, Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Kỹ thuật số VTC và Ban Dự án Ngày Quốc tổ Việt Nam toàn cầu phối hợp thực hiện chương trình trao tặng khẩu trang y tế, cùng cộng đồng chung tay ngăn chặn, đẩy lùi đại dịch.[153]

Quốc tế[sửa | sửa mã nguồn]

Việt Nam đã viện trợ bằng hàng hóa và vật dụng y tế trị giá khoảng 500.000 USD cho chính phủ Trung Quốc, trong khi Hội Chữ thập đỏ Việt Nam vận động viện trợ hàng hóa giá trị 100.000 USD.[154][155] Ngoài ra, Việt Nam cũng viện trợ thiết bị y tế trị giá 14 tỉ đồng cho LàoCampuchia,[156] viện trợ Myanmar 50.000 USD,[157] tặng Nga 150.000 khẩu trang vải kháng khuẩn,[158] hỗ trợ Nhật Bản vật tư y tế trị giá 100.000 USD và đồng thời tặng Hoa Kỳ 200.000 khẩu trang vải kháng khuẩn sản xuất tại Việt Nam,[159][160] tặng Thụy Điển 100.000 khẩu trang vải kháng khuẩn,[161] tặng Ấn Độ 100.000 khẩu trang vải kháng khuẩn,[162] tặng chính phủ các nước Pháp, Đức, Ý, Tây Ban Nha và Anh 550.000 khẩu trang.[163][164]

Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) viện trợ sinh phẩm xét nghiệm trị giá 14 triệu JP¥ đến Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương (NIHE) vào ngày 7 tháng 2, khi ca nghiệm đầu tiên xuất hiện tại bệnh viện Chợ Rẫy thì một bác sĩ người Nhật đã cung cấp các tài liệu tham khảo cho Khoa chống nhiễm khuẩn và hỗ trợ đào tạo ứng phó với dịch bệnh cho các bác sĩ của bệnh viện.[165] Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) viện trợ sinh phẩm xét nghiệm trị giá 4 triệu JP¥ cho Viện Pasteur Thành phố Hồ Chí Minh vào ngày 21 tháng 2.[166] Ngày 1 tháng 4 năm 2020, Bộ trưởng Ngoại giao Nhật Bản Motegi Toshimitsu thông báo chính phủ Nhật Bản viện trợ Việt Nam ít nhất 200 triệu JP¥ thông qua các tổ chức quốc tế, đồng thời hỗ trợ sinh phẩm trị giá 20 triệu JP¥ vào tháng 2 và tháng 3 trước đó.[167] Các doanh nhân người Nhật tặng 50.000 khẩu trang y tế cho Sở Y tế Đà Nẵng vào ngày 9 tháng 4.[168] Chính quyền liên bang Hoa Kỳ thông báo hỗ trợ gần 3 triệu USD về y tế khẩn cấp cho Việt Nam.[169][170] Tính đến ngày 16 tháng 4, Hoa Kỳ đã viện trợ tổng cộng 4,5 triệu USD giúp chính phủ Việt Nam chuẩn bị hệ thống phòng thí nghiệm, kích hoạt giám sát dựa trên sự kiện và tìm kiếm ca bệnh, hỗ trợ chuyên gia kỹ thuật cho công tác chuẩn bị và ứng phó, truyền thông về rủi ro, phòng tránh, kiểm soát lây nhiễm và các hoạt động khác.[171] Ngày 1 tháng 5, Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ thông báo tiếp tục viện trợ 5 triệu USD cho Quỹ Hỗ trợ Kinh tế tại Việt Nam.[172] Cùng ngày, Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) hỗ trợ 2 triệu euro cho các viện Pasteur tại Việt Nam và 4 quốc gia Đông Nam Á (Campuchia, Lào, Myanmar, Philippines); gói viện trợ liên quan đến bổ sung thiết bị, mua bộ dụng cụ chẩn đoán, đồ bảo hộ, củng cố nguồn nhân lực, đào tạo và chuyển giao kỹ năng.[173]

Ngày 29 tháng 9, Trung Quốc trao tặng Việt Nam 320.000 khẩu trang y tế phòng chống dịch COVID-19[174]. Ngày 30 tháng 9, Hoa Kỳ trao tặng Việt Nam 100 máy thở trị giá hơn 1,7 triệu USD hỗ trợ phòng, chống dịch COVID-19[175]

Ảnh hưởng[sửa | sửa mã nguồn]

Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]

Mua hàng hóa dự trữ tại một siêu thị ở Việt Nam vì dịch COVID-19.

Cục Hàng không ước tính doanh thu hàng không thiệt hại khoảng 25.000 tỷ đồng;[176] ngành hàng không rơi vào tình trạng "xấu nhất" trong lịch sử 60 năm phát triển, toàn bộ các đường bay bị tạm ngừng.[177] Cục Thuế Hà Nội cho biết trong hai tháng đầu năm có hơn 2.600 hộ kinh doanh giải thể và 6.400 hộ kinh doanh nghỉ kinh doanh, ngân sách Nhà nước thất thu từ 4.200 đến 16.600 tỷ đồng.[178] Công nghiệp du lịch–nghỉ dưỡng và liên vận thiệt hại doanh thu do chính sách cách ly xã hội,[176][179] lượt du khách quốc tế trong 3 tháng đầu năm đạt 3,7 triệu người và giảm 18,1% so với cùng kỳ năm 2019, thị trường du lịch trong nước và quốc tế gần như "đóng băng" hoàn toàn.[180] Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản thuộc Bộ Xây dựng cho biết giá bán căn hộ chung cư tăng so với cùng kỳ năm trước (Hà Nội tăng 1,02%, thành phố Hồ Chí Minh tăng 3,5%), giá bán nhà riêng lẻ tăng (Hà Nội tăng 3,82%, thành phố Hồ Chí Minh tăng 8,36%); trong khi giá thuê mặt bằng kinh doanh giảm 10-30%, doanh nghiệp bất động sản cắt giảm 50% nhân sự so với thời điểm trước đại dịch, 80% sàn bất động sản toàn quốc tạm dừng hoạt động.[181]

Trước sự bùng phát của dịch, mối lo ngại trong cộng đồng đã dẫn đến sự gia tăng nhu cầu khẩu trang, nước sát khuẩn.[182] Nhiều nơi xuất hiện tình trạng tăng giá khẩu trang hoặc hết hàng; một số nhu yếu phẩm cũng bị đội giá.[183][184] Trước tình hình đó, lực lượng quản lý thị trường, thanh tra tài chính tăng cường kiểm tra, xử lí các trường hợp tăng giá gây ảnh hưởng tới lợi ích người tiêu dùng.[185][186][187][188] Nhiều lao động nhập cư tại các thành phố bị thất nghiệp, thu nhập sụt giảm do giãn cách xã hội tại gia.[189][190][191] Thành phố Hồ Chí Minh thống kê 600.000 người thất nghiệp tính đến cuối tháng 3,[192] Khánh Hòa có khoảng 17.000 người thất nghiệp trong quý một.[193] Ngày 21 tháng 4, Tổng cục Thống kê cho biết gần 5 triệu lao động thất nghiệp hoặc nghỉ luân phiên do ảnh hưởng từ dịch, đây tỉ lệ thiếu việc làm trong độ tuổi lao động ở mức cao nhất trong 5 năm qua.[194]

Xã hội[sửa | sửa mã nguồn]

Một số trường đã quyết định kéo dài thời gian nghỉ Tết Canh Tý đến hết 9 tháng 2.[195] Ngày 6 tháng 2, dưới sự chủ trì của Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ, Ban Chỉ đạo phòng, chống dịch bệnh của Bộ Giáo dục và Đào Tạo đã họp và thống nhất đề nghị Chủ tịch UBND các tỉnh/thành phố căn cứ tình hình thực tế kéo dài thời gian nghỉ học của học sinh thêm một tuần.[196] Ngày 31 tháng 3, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành công văn hướng dẫn thực hiện điều chỉnh nội dung dạy học học kỳ II năm học 2019-2020 đối với cấp THCS, THPT.[197] Vì dịch bệnh, giải đấu V. League (2020) bị trì hoãn,[198][199] trận bóng đá Siêu cúp quốc gia 2020 giữa TP. HCM và Hà Nội phải diễn ra trên sân thi đấu không khán giả để đề phòng dịch lây lan,[200]Cuộc đua Công thức 1 (F1) tại Hà Nội cũng bị hoãn.[201] Do ảnh hưởng của dịch khiến các hoạt động xem phim trực tiếp tại rạp bị tạm dừng hoạt động.[202][203] Nhiều chương trình truyền hình bị ngưng trệ, hoãn phát sóng. Những chương trình có đông khán giả đến trường quay cũng phải thay đổi mô hình sản xuất.[204][205] Thay vào đó là các kênh truyền thông trực tuyến như truyền hình, mạng bị thúc đẩy.[206] Tại Việt Nam, đại dịch COVID-19 đã trở thành đề tài sáng tác cho một số tác phẩm.[207][208][209] Một bài hát pop của Việt Nam có tên "Ghen Cô Vy",[210] là một bản làm lại của bài hát "Ghen"[211] năm 2017, đã lan truyền trên mạng trong bối cảnh dịch virus corona đang hoành hành trên thế giới. Với mục đích nâng cao ý thức của cộng đồng, nhiều địa phương đã tổ chức phong trào vẽ tranh cổ động phòng chống dịch COVID-19.[212][213][214][215]

Kỳ thị là một trong những vấn đề xã hội diễn ra trong bối cảnh đại dịch COVID-19 ở Việt Nam. Tùy giai đoạn dịch, các đối tượng bị chú ý kì thị là khác nhau, bao gồm: người Trung Quốc,[216][217] du khách nước ngoài,[218] hay cả người trong nước từ những nơi có dịch.[219] Việc đăng tin giả liên quan đến dịch COVID-19 cũng diễn ra, và nhiều trường hợp đã bị xử phạt.[220][221][222] Dù chính quyền đã đưa ra những biện pháp bắt buộc, vẫn có những trường hợp cố tình trốn tránh cách ly.[223][224] Một số trường hợp "trốn tránh cách ly, khai báo không trung thực đã gây hậu quả nghiêm trọng, lây lan cho nhiều người khác".[225][226][227] Nhiều trường hợp trục lợi và lừa đảo đã diễn ra. Một số trường hợp liên quan đến khẩu trang không rõ nguồn gốc bị sản xuất, lưu trữ, buôn bán trái phép đã bị phát hiện, ngăn chặn và xử phạt kịp thời[228][229] và một số trường hợp khác sai phạm trong việc sản xuất,[230] vận chuyển trái phép ra nước ngoài,[231][232] bao gồm cả các trường hợp thu gom, buôn bán khẩu trang bị vứt đi hay khẩu trang đã qua sử dụng.[233][234][235]

Ngày 22 tháng 4 năm 2020, thông tấn xã Reuters của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland dẫn lời công ty an ninh mạng FireEye có trụ sở tại Hoa Kỳ cáo buộc nhóm tin tặc APT32 do chính phủ Việt Nam hậu thuẫn đã tấn công vào các tổ chức thuộc chính quyền Trung Quốc. Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Ngô Toàn Thắng khẳng định "đây là những thông tin không có cơ sở. Việt Nam nghiêm cấm các hành vi tấn công mạng nhằm vào các tổ chức, cá nhân dưới bất cứ hình thức nào".[236]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Không bao gồm 3 ca tử vong sau khi có kết quả xét nghiệm âm tính.
  2. ^ Không bao gồm 1 ca tử vong trước khi nhập viện được ghi nhận.
  3. ^ Tỉnh thành nơi xác nhận nhiễm, không phải quê quán, nơi ở.
  4. ^ Không bao gồm các trường hợp tử vong được ghi nhận trước khi nhập viện và sau khi có kết quả xét nghiệm âm tính.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ . Bộ Y tế (Việt Nam) (bằng tiếng Việt). Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2021.Quản lý CS1: ngôn ngữ không rõ (liên kết)
  2. ^ Coleman, Justine (ngày 23 tháng 1 năm 2020). . The Hill. lưu trữ ngày 18 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 18 tháng 2 năm 2020.
  3. ^ . Tuổi Trẻ Online. Ngày 27 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2020.
  4. ^ . Thanh Niên. Ngày 27 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2020.
  5. ^ [3 COVID-19 pandemic phases in Vietnam] (bằng tiếng Việt). Truy cập ngày 8 tháng 4 năm 2020 – qua Thanh Nien.
  6. ^ . Vietnam Ministry of Health. Truy cập ngày 25 tháng 4 năm 2020.
  7. ^
  8. ^ . Bộ Y tế (Việt Nam) 7 tháng 9, 2020.
  9. ^ Xuân Ngọc VnExpress Thứ bảy, 1/2/2020, 09:52 (GMT+7)
  10. ^ . Vietnam News Agency. ngày 1 tháng 2 năm 2020. lưu trữ ngày 1 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2020 – qua Vietnam+.
  11. ^ Khang, Minh; Huệ, Nguyễn (ngày 31 tháng 1 năm 2020). . VTC News (bằng tiếng Việt). lưu trữ ngày 1 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 31 tháng 1 năm 2020.
  12. ^ Phùng, Tuấn (ngày 1 tháng 2 năm 2020). . Tuổi Trẻ (bằng tiếng Việt). lưu trữ ngày 1 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2020.
  13. ^ Lan Anh (Ngày 19 tháng 3 năm 2020). . Tuổi Trẻ Online. Truy cập Ngày 20 tháng 3 năm 2020.
  14. ^ (bằng tiếng Việt). Truy cập ngày 4 tháng 5 năm 2020 – qua Zing News.
  15. ^ a ă Viết Tuân VnExpress Thứ ba, 31/3/2020, 12:11 (GMT+7)
  16. ^ Thu Hằng VietNamNet 01/04/2020
  17. ^
  18. ^ . 26 tháng 7 năm 2020.
  19. ^ . Bộ Y tế. 27 tháng 7 năm 2020.
  20. ^ . Báo Tuổi trẻ. 31 tháng 7 năm 2020.
  21. ^ . Bộ Y tế. 13 tháng 8 năm 2020.
  22. ^
  23. ^ . VnExpress. 5 tháng 9 năm 2020.
  24. ^ . Bộ y tế. 24 tháng 9 năm 2020.
  25. ^ . Bộ Y tế. 2 tháng 10 năm 2020.
  26. ^ ONLINE, TUOI TRE (ngày 30 tháng 11 năm 2020). . TUOI TRE ONLINE.
  27. ^ ONLINE, TUOI TRE (ngày 28 tháng 12 năm 2020). . TUOI TRE ONLINE.
  28. ^ . VnExpress. ngày 28 tháng 1 năm 2021.
  29. ^ Lê Nga. VnExpress 28/1/2021
  30. ^
  31. ^
  32. ^
  33. ^
  34. ^
  35. ^
  36. ^ a ă Giang Huy - Hữu Khoa - Gia Chính VnExpress 8/3/2021
  37. ^ . dantri.com.vn. Ngày 30 tháng 1 năm 2020.
  38. ^ . BÁO ĐIỆN TỬ ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM. Ngày 25 tháng 2 năm 2020. lưu trữ Ngày 7 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 7 tháng 3 năm 2020.
  39. ^ . Báo Dân Trí. Ngày 29 tháng 2 năm 2020. lưu trữ Ngày 7 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 7 tháng 3 năm 2020.
  40. ^ . BÁO ĐIỆN TỬ CHÍNH PHỦ NƯỚC CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM. Ngày 11 tháng 3 năm 2020. lưu trữ Ngày 18 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 18 tháng 3 năm 2020.
  41. ^ Thái Anh (Ngày 11 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ Ngày 13 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 13 tháng 3 năm 2020.
  42. ^ Bá Đô - Lam Thanh (Ngày 12 tháng 3 năm 2020). . VnExpress. lưu trữ Ngày 13 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 13 tháng 3 năm 2020.
  43. ^ . VnExpress. Ngày 8 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 10 tháng 3 năm 2020. Bản gốc: ngày 4 tháng 4 năm 2020
  44. ^ MobiFone (Ngày 7 tháng 3 năm 2020). . App Store. lưu trữ ngày 1 tháng 4 năm 2020.
  45. ^ Viettel Business Solutions Corporation. . Google Play.
  46. ^ Tuấn Phùng (Ngày 21 tháng 3 năm 2020). . Tuổi Trẻ Online. lưu trữ ngày 28 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2020.
  47. ^ Lê Nga (Ngày 27 tháng 3 năm 2020). . VnExpress. lưu trữ ngày 5 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2020.
  48. ^ An Nhiên (Ngày 11 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ ngày 11 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 11 tháng 3 năm 2020.
  49. ^ . Cổng thông tin điện tử Quảng Ninh. Ngày 11 tháng 3 năm 2020. lưu trữ ngày 11 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 11 tháng 3 năm 2020.
  50. ^ . Cổng thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh. Ngày 11 tháng 3 năm 2020. lưu trữ ngày 16 tháng 6 năm 2020. Truy cập Ngày 11 tháng 3 năm 2020.
  51. ^ An Nhiên (Ngày 12 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ Ngày 13 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 13 tháng 3 năm 2020.
  52. ^ Thái Bá (Ngày 12 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ Ngày 13 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 13 tháng 3 năm 2020.
  53. ^ Thái Bá (Ngày 11 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ Ngày 13 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 13 tháng 3 năm 2020.
  54. ^ Tiêu Phong (Ngày 12 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ Ngày 13 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 13 tháng 3 năm 2020.
  55. ^ . Cổng thông tin điện tử Thành phố Hạ Long. Ngày 12 tháng 3 năm 2020. lưu trữ Ngày 13 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 13 tháng 3 năm 2020.
  56. ^ Thi Hà - Anh Minh (Ngày 11 tháng 3 năm 2020). . VnExpress. lưu trữ Ngày 14 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 14 tháng 3 năm 2020.
  57. ^ Ân Nguyễn (Ngày 14 tháng 3 năm 2020). . VnExpress. lưu trữ Ngày 14 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 14 tháng 3 năm 2020.
  58. ^ Tiến Thắng (Ngày 17 tháng 3 năm 2020). . Tuổi Trẻ Online. lưu trữ Ngày 17 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 17 tháng 3 năm 2020.
  59. ^ Võ Hải (Ngày 18 tháng 3 năm 2020). . VnExpress. lưu trữ Ngày 19 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 19 tháng 3 năm 2020.
  60. ^ Nguyễn Đông (Ngày 16 tháng 3 năm 2020). . VnExpress. lưu trữ Ngày 24 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 24 tháng 3 năm 2020.
  61. ^ Giang Chinh (Ngày 24 tháng 3 năm 2020). . VnExpress. lưu trữ Ngày 24 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 24 tháng 3 năm 2020.
  62. ^ Nguyễn Quang (Ngày 24 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2020.
  63. ^ Lê Công Sơn - Sĩ Đông (Ngày 24 tháng 3 năm 2020). . Thanh niên. lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2020.
  64. ^ Mai Hương (Ngày 24 tháng 3 năm 2020). . Tuổi Trẻ Online. lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2020.
  65. ^ Giang Chinh (Ngày 26 tháng 3 năm 2020). . VnExpress. lưu trữ ngày 26 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2020.
  66. ^ Sơn Nguyễn (Ngày 26 tháng 3 năm 2020). . Báo Gia đình & Xã hội. lưu trữ ngày 27 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2020.
  67. ^ Tiến Dũng (Ngày 24 tháng 3 năm 2020). . Báo điện tử Công Thương. lưu trữ ngày 28 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 28 tháng 3 năm 2020.
  68. ^ [48][49][50][51][52][53][54][55][56][57][58][59][60][61][62][63][64][65][66][67]
  69. ^ Nguyễn Hành (Ngày 27 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ ngày 5 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2020.
  70. ^ Minh Cương (Ngày 29 tháng 3 năm 2020). . VnExpress. lưu trữ ngày 29 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 29 tháng 3 năm 2020.
  71. ^ Châu Như Quỳnh (Ngày 24 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2020.
  72. ^ Dương Phong (Ngày 2 tháng 4 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ ngày 4 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2020.
  73. ^ . Lao Động Online. Ngày 16 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 17 tháng 3 năm 2020.
  74. ^ Thanh Xuân & Nguyên Nga (Ngày 16 tháng 3 năm 2020). . Thanh Niên Online. Truy cập Ngày 17 tháng 3 năm 2020.
  75. ^ . Tuổi Trẻ Online. Ngày 31 tháng 3 năm 2020. Bản gốc: ngày 4 tháng 4 năm 2020
  76. ^ . BBC tiếng Việt. Ngày 1 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2020. Bản gốc: ngày 4 tháng 4 năm 2020
  77. ^ . Báo Người Lao Động. Ngày 31 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2020. Bản gốc: ngày 4 tháng 4 năm 2020
  78. ^ Minh Tuấn (Ngày 2 tháng 4 năm 2020). . VTC News. lưu trữ ngày 4 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2020.
  79. ^ . Bluezone.
  80. ^ . Youtube. 4 tháng 8 năm 2020.
  81. ^ . Tuổi Trẻ Online. Ngày 13 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2020.
  82. ^ . Thanh Niên Online. Ngày 7 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2020.
  83. ^ . VnExpress. Ngày 7 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2020.
  84. ^ . Người lao động. Ngày 13 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2020.
  85. ^ a ă . Lao Động. Ngày 5 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2020.
  86. ^ . VnExpress. Ngày 6 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2020.
  87. ^ . Lao Động. Ngày 18 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2020.
  88. ^ Học viện Quân y 05/03/2020
  89. ^ a ă . Vietnamnet. Ngày 17 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2020.
  90. ^ a ă . VnExpress. Ngày 3 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2020.
  91. ^ a ă . Thanh Niên Online. Ngày 5 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2020.
  92. ^ . VnExpress. Ngày 4 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2020.
  93. ^ . VnExpress. Ngày 17 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2020.
  94. ^ . Tuổi Trẻ Online. Ngày 17 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2020.
  95. ^ . Thanh Niên (Ngày 27 tháng 4 năm 2020).
  96. ^ . Tuổi Trẻ (Ngày 27 tháng 4 năm 2020).
  97. ^ . Bộ Y tế. 11 tháng 8 năm 2020.
  98. ^ . VnExpress (Ngày 25 tháng 3 năm 2020).
  99. ^ . Tuổi Trẻ (Ngày 14 tháng 2 năm 2020).
  100. ^ . Aljazeera (Ngày 29 tháng 2 năm 2020).
  101. ^ a ă . Tuổi Trẻ (Ngày 27 tháng 3 năm 2020).
  102. ^ . VnExpress (Ngày 26 tháng 4 năm 2020).
  103. ^ . Vietnamnet (Ngày 25 tháng 4 năm 2020).
  104. ^ H. Phượng (2 tháng 8 năm 2020). . Pháp Luật. Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2020.
  105. ^ Thúy Hạnh (4 tháng 8 năm 2020). . Vietnamnet. Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2020.
  106. ^ . Nhân Dân. 3 tháng 5 năm 2021.
  107. ^ . VTV.
  108. ^ Vũ Nguyên (31 tháng 3 năm 2020). . Tuổi Trẻ Online. lưu trữ ngày 3 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2020.
  109. ^ . VOA Tiếng Việt. 1 tháng 4 năm 2020. lưu trữ ngày 3 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2020.
  110. ^ Niall McCarthy (20 tháng 5 năm 2020). . Forbes. lưu trữ ngày 24 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 24 tháng 5 năm 2020.
  111. ^ . The Diplomat. 18 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 18 tháng 4 năm 2020.
  112. ^ . Vietnam Finance. 19 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 5 năm 2020.
  113. ^ a ă Rodion Ebbighausen (16 tháng 4 năm 2020). [Làm sao Việt Nam đang thắng 'chiến tranh' chống dịch corona]. Deutsche Welle (bằng tiếng Anh). lưu trữ ngày 3 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2020.
  114. ^ Michael Sullivan (16 tháng 4 năm 2020). [Ở Việt Nam, đã có ít hơn 300 ca COVID-19 và không có tử vong. Đây là lý do tại sao]. NPR (bằng tiếng Anh). lưu trữ ngày 3 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2020. Experts say experience dealing with prior pandemics, early implementation of aggressive social distancing policies, strong action from political leaders and the muscle of a one-party authoritarian state have helped Vietnam.
  115. ^ John Reed (24 tháng 3 năm 2020). . Financial Times. lưu trữ ngày 24 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2020.
  116. ^ Sean Fleming (30 tháng 3 năm 2020). [Việt Nam cho chúng ta thấy làm cách nào có thể kìm hãm COVID-19 với nguồn lực hạn chế]. weforum.org (bằng tiếng Anh). lưu trữ ngày 3 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 30 tháng 4 năm 2020.
  117. ^ [Thành công của Việt Nam trong việc hạn chế COVID-19 cung cấp lộ trình cho các nước đang phát triển khác]. IMF. 29 tháng 6 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 8 năm 2020.
  118. ^ . Reuters (bằng tiếng Anh). 21 tháng 4 năm 2020. lưu trữ ngày 3 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 24 tháng 4 năm 2020.
  119. ^
  120. ^ .
  121. ^ . Thanh Niên Online. ngày 6 tháng 4 năm 2020. lưu trữ ngày 23 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 20 tháng 4 năm 2020.
  122. ^ . Thanh Niên Online. ngày 14 tháng 4 năm 2020. lưu trữ ngày 24 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 28 tháng 4 năm 2020.
  123. ^ . Người Lao Động. ngày 21 tháng 4 năm 2020. lưu trữ ngày 24 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 30 tháng 4 năm 2020.
  124. ^ . Tuổi Trẻ Online. ngày 28 tháng 4 năm 2020. lưu trữ ngày 24 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2020.
  125. ^ Tuổi Trẻ Online 21:00, 12/02/2020. Bản gốc: ngày 4 tháng 4 năm 2020
  126. ^ Vũ Hân (Tuổi Trẻ Online) Ngày 11 tháng 3 năm 2020. Bản gốc: ngày 4 tháng 4 năm 2020
  127. ^ Báo Tiền Phong 11:08, ngày 13 tháng 3 năm 2020. Bản gốc: ngày 4 tháng 4 năm 2020
  128. ^ a ă
  129. ^ Kỳ Ngọc (Forbes Vietnam). Ngày 13 tháng 3 năm 2020. Bản gốc: ngày 4 tháng 4 năm 2020
  130. ^ Vietnamnet. Ngày 20 tháng 3 năm 2020. Bản gốc: ngày 4 tháng 4 năm 2020
  131. ^ Tuổi Trẻ Online. Ngày 26 tháng 3 năm 2020. Bản gốc: ngày 4 tháng 4 năm 2020
  132. ^ . VnExpress. 15 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 15 tháng 5 năm 2020.
  133. ^ . Tuổi trẻ. 16 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 16 tháng 5 năm 2020.
  134. ^ . VnExpress. 15 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 15 tháng 5 năm 2020.
  135. ^ . Tuổi Trẻ (Ngày 15 tháng 5 năm 2020).
  136. ^ . Dân Trí. 3 tháng 4 năm 2020.
  137. ^ . Vietnamnet. 3 tháng 4 năm 2020.
  138. ^ . Người lao động (báo). 6 tháng 8 năm 2020.
  139. ^ . Thanh Niên (Ngày 18 tháng 3 năm 2020).
  140. ^ . Mặt Trận Tổ Quốc (Ngày 1 tháng 4 năm 2020).
  141. ^ . Tuổi Trẻ (Ngày 19 tháng 3 năm 2020)
  142. ^ . Tuổi Trẻ (Ngày 10 tháng 4 năm 2020)
  143. ^ . Thanh Niên (Ngày 20 tháng 3 năm 2020).
  144. ^ . Tuổi Trẻ (Ngày 23 tháng 3 năm 2020).
  145. ^ . Tuổi Trẻ (Ngày 13 tháng 3 năm 2020).
  146. ^ . Tuổi Trẻ (Ngày 3 tháng 4 năm 2020)
  147. ^ VG 3/4/2020
  148. ^ . LĐO (Ngày 13 tháng 4 năm 2020)
  149. ^ . Hà Nội Mới (Ngày 4 tháng 4 năm 2020).
  150. ^ . Đại đoàn kết (Ngày 31 tháng 3 năm 2020).
  151. ^ . Đại đoàn kết (Ngày 25 tháng 4 năm 2020).
  152. ^ . Thanh Niên (Ngày 27 tháng 4 năm 2020).
  153. ^ . 25 tháng 8 năm 2020.
  154. ^ . Tuổi Trẻ Online. 31 tháng 1 năm 2020. lưu trữ ngày 15 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2020.
  155. ^ . RFA Tiếng Việt. 31 tháng 1 năm 2020. lưu trữ ngày 15 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2020.
  156. ^ Hà Mai (4 tháng 4 năm 2020). . Thanh Niên Online. lưu trữ ngày 15 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2020.
  157. ^ Vũ Hân (10 tháng 4 năm 2020). . Thanh Niên Online. lưu trữ ngày 15 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2020.
  158. ^ Nguyên Hạnh (13 tháng 4 năm 2020). . Tuổi Trẻ Online. lưu trữ ngày 15 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2020.
  159. ^ Vũ Hân (16 tháng 4 năm 2020). . Thanh Niên Online. lưu trữ ngày 15 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2020.
  160. ^ Nguyen Dieu Tu Uyen (16 tháng 4 năm 2020). [Việt Nam tặng Hoa Kỳ 250.000 khẩu trang y tế tự sản xuất]. Bloomberg (bằng tiếng Anh). lưu trữ ngày 23 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2020.
  161. ^ Vũ Hân (17 tháng 4 năm 2020). . Thanh Niên Online. lưu trữ ngày 15 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2020.
  162. ^ T. Hà (21 tháng 4 năm 2020). . Tuổi Trẻ Online. lưu trữ ngày 15 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 4 năm 2020.
  163. ^ Vũ Hân (8 tháng 4 năm 2020). . Thanh Niên Online. lưu trữ ngày 15 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2020.
  164. ^ [Việt Nam tặng EU 550.000 khẩu trang giống dịch coronavirus]. Reuters (bằng tiếng Anh). 7 tháng 4 năm 2020. lưu trữ ngày 29 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2020.
  165. ^ . Đài Tiếng nói Việt Nam. 8 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2020.
  166. ^ . Dân trí. 21 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 2 năm 2020.
  167. ^ . Thanh Niên. 1 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 4 năm 2020.
  168. ^ . Thanh Niên. 9 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 9 tháng 4 năm 2020.
  169. ^ . RFA Tiếng Việt (Ngày 30 tháng 3 năm 2020).
  170. ^ . Tuổi Trẻ (Ngày 1 tháng 4 năm 2020).
  171. ^ . VnExpress (Ngày 17 tháng 4 năm 2020).
  172. ^ . Dân Trí (Ngày 2 tháng 5 năm 2020).
  173. ^ . Người lao động. 2 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 2 tháng 5 năm 2020.
  174. ^ . Bộ Y tế. 29 tháng 9 năm 2020.
  175. ^ . Bộ Y tế. 30 tháng 9 năm 2020.
  176. ^ a ă . VOV. 10 tháng 4 năm 2020.
  177. ^ . Nhân Dân. 4 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 4 tháng 3 năm 2020.
  178. ^ An Linh (Ngày 13 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ Ngày 14 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 14 tháng 3 năm 2020.
  179. ^ Phượng Vũ (Ngày 14 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ Ngày 14 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 14 tháng 3 năm 2020.
  180. ^ . VnExpress. 18 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 18 tháng 4 năm 2020.
  181. ^ . Tuổi trẻ. 17 tháng 5 năm 2020. Truy cập ngày 17 tháng 5 năm 2020.
  182. ^ Thế Hưng (Ngày 7 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ Ngày 8 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 8 tháng 3 năm 2020.
  183. ^ Anh Tú - Hoài Thu (Ngày 3 tháng 2 năm 2020). . VnExpress. lưu trữ Ngày 8 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 8 tháng 3 năm 2020.
  184. ^ Phạm Ngọc Triển (Ngày 14 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ Ngày 14 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 14 tháng 3 năm 2020.
  185. ^ Nguyễn Mạnh (Ngày 7 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ Ngày 8 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 8 tháng 3 năm 2020.
  186. ^ . VnExpress. Ngày 31 tháng 1 năm 2020. lưu trữ Ngày 8 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 8 tháng 3 năm 2020.
  187. ^ . Báo Quảng Ninh điện tử. Ngày 1 tháng 2 năm 2020. lưu trữ Ngày 8 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 8 tháng 3 năm 2020.
  188. ^ Bá Đô (Ngày 1 tháng 2 năm 2020). . VnExpress. lưu trữ Ngày 8 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 8 tháng 3 năm 2020.
  189. ^ . VnExpress. 16 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2020.
  190. ^ . VnExpress. 5 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2020.
  191. ^ . VnExpress. 21 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 21 tháng 4 năm 2020.
  192. ^ Mạnh Tùng (Ngày 26 tháng 3 năm 2020). . VnExpress. lưu trữ ngày 27 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2020.
  193. ^ . Lao động. 22 tháng 4 năm 2020.
  194. ^ . Tuổi trẻ. 24 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 24 tháng 4 năm 2020.
  195. ^ . Báo điện tử Soha. 31 tháng 1 năm 2020.
  196. ^ . Vietnamnet. 7 tháng 2 năm 2020.
  197. ^ .
  198. ^ Trung Ninh (ngày 24 tháng 2 năm 2020). . thanhnien.vn.
  199. ^ Quang Thịnh (ngày 2 tháng 2 năm 2020). . news.zing.vn.
  200. ^ . laodong.vn. Ngày 29 tháng 2 năm 2020.
  201. ^ Quang Phong (Ngày 13 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ Ngày 14 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 14 tháng 3 năm 2020.
  202. ^ TTT 15-03-2020
  203. ^ CGV
  204. ^ . Báo Tuổi Trẻ. 15 tháng 4 năm 2020.
  205. ^ . Dân Trí. 12 tháng 5 năm 2020.
  206. ^ Mi Ly Tuổi Trẻ 18/03/2020
  207. ^ . vtv.vn. 13 tháng 3 năm 2020.
  208. ^ Hà Thu (3 tháng 3 năm 2020). . VnExpress.
  209. ^ . Báo sức khỏe đời sống. 20 tháng 3 năm 2020.
  210. ^ MIN OFFICIAL (ngày 23 tháng 2 năm 2020). . Youtube.
  211. ^ MIN OFFICIAL (ngày 23 tháng 5 năm 2017). . Youtube.
  212. ^ Báo Thanh Niên Nguyễn Loan 30/03/2020
  213. ^ VTV.vn 03/04/2020
  214. ^ VOV.vn Hồng Phương 28/03/2020
  215. ^ Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh 30/03/2020
  216. ^ . Asia Times. ngày 30 tháng 1 năm 2020. lưu trữ ngày 1 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 1 tháng 3 năm 2020.
  217. ^ . New York Post. lưu trữ ngày 16 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2020.
  218. ^
  219. ^ . Thanh Niên. 27 tháng 7 năm 2020.
  220. ^ Phạm Dự (10 tháng 3 năm 2020). . VnExpress. lưu trữ ngày 16 tháng 6 năm 2020. Truy cập 10 tháng 3 năm 2020.
  221. ^ Trần Thanh - Công Bính (Ngày 12 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ Ngày 13 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 13 tháng 3 năm 2020.
  222. ^ Quốc Anh - Phạm Tâm (Ngày 26 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ ngày 27 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2020.
  223. ^ Mai An (26 tháng 2 năm 2020). . Zing News. lưu trữ ngày 4 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2020.
  224. ^ Kim Dung (14 tháng 3 năm 2020). . Báo điện tử VOV. lưu trữ ngày 4 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2020.
  225. ^ Ngọc Tân (9 tháng 3 năm 2020). . Zing News. lưu trữ ngày 4 tháng 4 năm 2020.
  226. ^ Hoài Thanh (9 tháng 3 năm 2020). . Zing News. lưu trữ ngày 4 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 4 tháng 4 năm 2020.
  227. ^ Ái Mỹ (13 tháng 3 năm 2020). . Phụ Nữ Online. lưu trữ ngày 4 tháng 4 năm 2020. Truy cập ngày 20 tháng 3 năm 2020.
  228. ^ . Tuổi trẻ Online. Ngày 7 tháng 2 năm 2020.
  229. ^ Ngọc Khải - Sơn Bình (Ngày 26 tháng 3 năm 2020). . Tuổi Trẻ Online. lưu trữ ngày 27 tháng 3 năm 2020. Truy cập ngày 27 tháng 3 năm 2020.
  230. ^ . Thanh Niên Online. Ngày 14 tháng 2 năm 2020. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2020.
  231. ^ Nguyễn Hành (Ngày 8 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ Ngày 8 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 8 tháng 3 năm 2020.
  232. ^ Việt Tường (Ngày 6 tháng 3 năm 2020). . Zing News. lưu trữ Ngày 8 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 8 tháng 3 năm 2020.
  233. ^ Sơn Nhung (Ngày 8 tháng 3 năm 2020). . Dân Trí. lưu trữ Ngày 8 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 8 tháng 3 năm 2020.
  234. ^ L.Anh (Ngày 6 tháng 3 năm 2020). . Tuổi Trẻ Online. lưu trữ Ngày 8 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 8 tháng 3 năm 2020.
  235. ^ Xuân Ngọc - Thuỳ Ngân (Ngày 13 tháng 3 năm 2020). . VnExpress. lưu trữ Ngày 13 tháng 3 năm 2020. Truy cập Ngày 13 tháng 3 năm 2020.
  236. ^ Vũ, Hân (23 tháng 4 năm 2020). . Thanh Niên. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2020.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

  • Sức khỏe và Ðời sống
  • tại Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)
  • tại Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)
  • tại Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)
  • tại Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)
  • Kara Rogers tại Encyclopædia Britannica Jun 18, 2020
  • tại Từ điển bách khoa Việt Nam